Een harde cementvoeg in een oude gevel

Waarom het misgaat

Een oude gevel is gebouwd als een systeem waarin de voeg het zwakste en meest open onderdeel is. Vocht verdampt via de voeg, en kleine bewegingen van de muur worden in de voeg opgevangen. Komt er een voeg in die harder en dichter is dan de steen, dan draait dat om.

Het vocht moet via de steen naar buiten, en de spanningen komen op de steenranden terecht. Na een paar winters zie je dat aan afgebrokkelde randen naast een voeg die er nog als nieuw uitziet.

Tussen de jaren vijftig en tachtig is dat veel gedaan, toen cementmortel de standaard was en minder bekend was hoe oude gevels werken. In de vooroorlogse wijken van Utrecht, Amersfoort, Zeist en Hilversum zie je het op veel plekken terug.

Herkennen

Een cementvoeg is meestal grijs en hard, en je krijgt er met een sleutel nauwelijks iets uit. Een kalkvoeg is lichter van kleur, vaak wat zanderig, en zachter. Kijk vooral naar de steenranden: zijn die rond afgesleten of afgebrokkeld, terwijl de voeg vlak en gaaf is, dan is de verhouding omgedraaid.

Terug naar kalk

De cementvoeg wordt met de hand en met kleine beitels uitgehakt. Slijpen is riskant, omdat de harde voeg en de zachte steen zich anders gedragen en de schijf makkelijk in de steen loopt.

Dat maakt dit werk arbeidsintensief. Daarna wordt opnieuw gevoegd in een kalkmortel, vaak op basis van natuurlijk hydraulische kalk, in een kleur en korrel die past bij de oorspronkelijke voeg.

Beschadigde stenen worden vervangen voordat er wordt gevoegd. Wat de begrippen betekenen, staat op de pagina met gevelbegrippen.