Voegwerk vervangen, met de mortel die bij je steen past

Waarom een voeg slijt

Een voeg is bewust het zwakste deel van het metselwerk. Hij neemt de kleine bewegingen van de muur op, en water dat in de gevel trekt, verdampt voor een groot deel via de voeg weer naar buiten.

Na tientallen jaren regen, vorst en zon wordt de mortel poreus. Je ziet dat aan zand op de vensterbank, aan voegen die terugliggen of aan stukjes die je er met een sleutel uit kunt krabben.

Een gevel met slechte voegen neemt meer water op. In de winter bevriest dat water, en dat versnelt de schade. Daarom is voegwerk vervangen geen cosmetische klus, maar onderhoud dat de steen beschermt.

Uitslijpen of uithakken

Bij gevels van na de oorlog wordt de oude voeg meestal uitgeslepen met een voegenzaag met stofafzuiging. Dat gaat snel en netjes, zolang de steen hard genoeg is.

Bij oude gevels met zachte handvormsteen is slijpen riskant: een uitschieter beschadigt de steenrand en dat zie je voor altijd. Daar wordt de voeg met de hand uitgehakt, met een smalle beitel. Dat kost meer tijd en verklaart het prijsverschil tussen gewone voegen en kalkvoegwerk.

In beide gevallen gaat de voeg er ongeveer 15 millimeter diep uit, of tot er gezonde mortel zit. Daarna wordt de voeg schoongeblazen en voorbevochtigd, zodat de nieuwe mortel niet te snel uitdroogt.

Welke mortel bij welke gevel

De gouden regel is dat de voeg zachter en dampopener moet zijn dan de steen. Bij een gevel van voor ongeveer 1940 betekent dat bijna altijd een kalkhoudende mortel, vaak op basis van natuurlijk hydraulische kalk. Bij gevels van na 1950, met harder gebakken steen, is een cementgebonden voeg of een kant-en-klare voegmortel gebruikelijk.

Wat er gebeurt als die regel wordt overtreden, zie je in veel oude straten: een harde cementvoeg in zachte steen. Het vocht kan niet meer via de voeg weg en gaat door de steen, die daardoor bij vorst gaat schilferen. Meer daarover op de pagina over cementvoegen in een oude gevel.